Czy istnieje wychowawca idealny?
Ideały są jak gwiazdy. Jeśli nawet nie możemy ich osiągnąć, to należy się według nich orientować.
Kim jest ideał? Kim jest wychowawca?
Żeby w swojej wypowiedzi nie być gołosłownym, zawsze warto podeprzeć się jakimś autorytetem, tym razem jest to słownik języka polskiego PWN, który mówi, że ideał to:
- «coś absolutnie doskonałego»
- «człowiek będący wzorem do naśladowania»
- «najwyższy cel dążeń i pragnień ludzkich w jakiejś dziedzinie»
Biorąc pod uwagę definicję nr 1, można śmiało stwierdzić, że wychowawca idealny nie istnieje, bo czy istnieje w ogóle cokolwiek absolutnie doskonałego?
Sytuacja jest bardziej optymistyczna, gdy pochylimy się nad definicją nr 2, ponieważ człowiek, którego chcemy naśladować nie musi być ideałem w każdej dziedzinie, może nam imponować konkretnym zachowaniem bądź cechami i możemy się na nim wzorować, mimo jego wad i to już może być np. wychowawca (idealny?).
Trzecia definicja idealnie koresponduje z mottem artykułu, wychowawca (może ten z powołania, a nie z przypadku albo ten z przypadku, który poczuł powołanie), będzie szukał jak najlepszych rozwiązań w swojej pracy, kształcił się, popełniał błędy, wyciągał z nich wnioski i cieszył się z sukcesów. Będzie się zbliżał do gwiazd ze świadomością, że ich nie osiągnie, ale będzie najlepszą wersją siebie jako wychowawcy. I to będzie właśnie wychowawca idealny.
Wychowawca klasy (żeby nie było wątpliwości o takim stworzeniu tu mowa) to osoba, która opiekuje się klasą w szkole, sprawuje pieczę nad dziennikiem, spotyka się z rodzicami, organizuje wycieczki, przeprowadza godziny wychowawcze. Dodatkowo w zakresie swoich obowiązków wychowawca jest jeszcze: detektywem, aktorem, psychologiem, sekretarzem, przewodnikiem, tragarzem, architektem wnętrz, mediatorem, internistą, aktywistą i recydywistą (ponieważ za każdym razem mówi, że to już jego ostatnie wychowawstwo i za każdym razem godzi się na nowe).
Jakimi cechami odznacza się ten ideał, że jeszcze nie zwariował?
Uczniowie jednej z warszawskich szkół (w wieku między 15 a 18 lat) zapytani w anonimowej ankiecie stwierdzili, że dobry wychowawca powinien być:
uprzejmy, kontaktowy, otwarty, dbający o klasę, umiejący rozwiązywać konflikty, dobry, wyrozumiały, rozumiejący potrzeby ucznia, wspierający w każdej sytuacji, profesjonalny (umiejący oddzielić życie prywatne od zawodowego, aby nie karać uczniów za swoje osobiste niepowodzenia), nienarzucający się, angażujący w pracę i relacje ze swoją klasą, cierpliwy, sprawiedliwy, umiejący słuchać i szanować wypowiedzi swoich uczniów, nieobojętny na swoich uczniów, komunikatywny, dający przykład, empatyczny, autentyczny, zaangażowany, zorganizowany (musi zarządzać klasą i nie gubić uczniów podczas wycieczek), inteligentny, elastyczny (stanowczy, ale nie za bardzo), miły, pomocny, z poczuciem humoru, kulturalny, współpracujący z uczniami, chroniący uczniów przed zagrożeniami np. bullyingiem, decyzyjny, responsywny, rozważny.
Dobry wychowawca powinien mieć dobre umiejętności społeczne, cierpliwość i empatię, aby sprawnie spełniać potrzeby klasy oraz wspierać jednostki. Natomiast musi on też umieć podejmować decyzje oraz mieć niemałe umiejętności w zakresie rozwiązywania problemów. Jest to konieczne, aby skutecznie umożliwiać różne kierunki rozwoju edukacyjnego oraz integracyjnego dla jego podopiecznych, poza podstawowym zakresem zapewnionym przez szkołę, np. wycieczki klasowe, musi umieć załatwiać różne rzeczy. (Nie wiem, czemu brzmię jak rozprawka od chata GPT😊)
Ostatni wpis został przytoczony w całości i jak najbardziej jest wpisem stworzonym samodzielnie przez ucznia, za to kolejny wpis z ankiety, na moje oko, był napisany z pomocą sztucznej inteligencji i również przytoczę go w całości, ponieważ jest dobrym podsumowaniem tego, na co uczniowie zwracali uwagę w swoich wypowiedziach.
5 cech dobrego wychowawcy wg uczniów wraz z uzasadnieniem.
- Empatia – dobry wychowawca potrafi wczuć się w sytuację ucznia, zrozumieć jego emocje i potrzeby, co buduje zaufanie i pomaga w rozwiązywaniu problemów wychowawczych.
- Sprawiedliwość – traktuje wszystkich uczniów równo, bez faworyzowania. Dzięki temu uczniowie czują się szanowani i bezpieczni.
- Cierpliwość – umie spokojnie reagować nawet w trudnych sytuacjach. Cierpliwość pomaga budować pozytywną atmosferę w klasie i daje uczniom przestrzeń do rozwoju.
- Zaangażowanie – jest aktywnie obecny w życiu klasy, interesuje się uczniami, organizuje wspólne działania. Dzięki temu uczniowie czują wsparcie i większą motywację do współpracy.
- Autentyczność i konsekwencja – jest szczery, mówi to, co myśli, i dotrzymuje słowa. Uczniowie bardziej szanują wychowawcę, który jest prawdziwy i przewidywalny w swoich działaniach.
Jakie cechy charakteru przeszkadzają w byciu wychowawcą?
Uczniowie zwrócili uwagę na: pamiętliwość, zarozumiałość, interesowność, pychę, egoizm (czemu miałbym rozmawiać z kimś, kogo nie obchodzę?), złe podejście do uczniów, wybuchowość, złośliwość, złośliwa uszczypliwość, brak empatii, brak cierpliwości, niesprawiedliwość, brak konsekwencji, ignorancja, porywczość, zarozumiałość, arogancja, brak zamiłowania do zawodu, nieumiejętność komunikacji z uczniami, obojętność, niechęć do pomocy, niezaangażowanie, nieuczciwość, impulsywność, brak otwartości i słuchania, zbytnia stanowczość, mały kontakt z uczniami, zbytnia formalność, przy której trudno zbudować relacje z uczniami, bycie niemiłym, brak zainteresowania tym, co się dzieje w klasie, bycie niezorganizowanym (trochę lipa jak wychowawca musi coś zorganizować, a nie ogrania), nieodpowiedzialność, porywczość, ignorancja, brak poczucia humoru, faworyzowanie uczniów, zamknięcie na zmiany i krytykę, lenistwo, brak świadomości, czym się ciekawi dzisiejsza generacja, brak rozmów w przypadkach konfliktowych.
A oto kolejna wypowiedź ucznia, który umiejętnie korzysta z nowoczesnych technologii i swoją odpowiedzią dobrze posumował drugie pytanie z ankiety:
- Brak cierpliwości – nieuważne, impulsywne reagowanie na trudne sytuacje może prowadzić do konfliktów z uczniami i utraty autorytetu. Wychowawca często spotyka się z problemami wychowawczymi, które wymagają spokoju i wyrozumiałości. Osoba, która nie potrafi wczuć się w sytuację innych, nie będzie w stanie zrozumieć emocji i potrzeb swoich uczniów, co osłabia relacje i zaufanie.
- Nieumiejętność słuchania, brak empatii – wychowawca, który nie słucha swoich uczniów lub ignoruje ich potrzeby, może nie zauważyć problemów, które wymagają interwencji. Taka postawa osłabia relacje i poczucie bezpieczeństwa w klasie.
- Brak konsekwencji – gdy wychowawca nie trzyma się ustalonych zasad lub raz reaguje, a raz nie, uczniowie czują się zagubieni i tracą szacunek do autorytetu. Konsekwencja daje uczniom jasne ramy postępowania.
- Faworyzowanie uczniów – nierówne traktowanie uczniów prowadzi do poczucia niesprawiedliwości, konfliktów w klasie i osłabienia zaufania do wychowawcy. Każdy uczeń powinien czuć się tak samo ważny.
- Zamknięcie na zmiany i krytykę – wychowawca, który nie przyjmuje informacji zwrotnych ani nie dostosowuje się do nowych sytuacji, może stracić kontakt z młodzieżą. Elastyczność i gotowość do uczenia się są niezbędne w pracy wychowawczej.
Uczniowie odpowiadali na podstawie własnych doświadczeń, oczekiwań, wyobrażeń, które cechy wychowawców cenią, które są pożądane. Młodzi ludzie zwrócili również uwagę na to, co ich boli, co chcieliby zmienić w zachowaniu swoich wychowawców, a które cechy wręcz uniemożliwiają pełnienie funkcji wychowawcy. To już wiadome. Ale czy funkcja wychowawcy dla współczesnej młodzieży jest w ogóle istotna? Warto się przekonać (jakżeby inaczej), wsłuchując się w to, co mają do powiedzenia sami uczniowie.
Czy rola wychowawcy jest ważna?
Tak, bo ma on dbać i wspierać uczniów, chciałabym mieć taka osobę.
Tak i nie, bo z jednej strony ktoś musi prowadzić klasę przez 4 lata, a z drugiej strony w życiu będziemy musieli sobie sami poradzić.
Tak, ponieważ umożliwia skuteczną komunikację pomiędzy klasą a zarządem szkoły.
Tak, dzięki wychowawcy uczniowie czują się bezpiecznie i są lepiej zmotywowani do nauki.
Tak, ponieważ musi zarządzać klasą i rozwiązywać ewentualne spory, bo kto jak nie wychowawca.
Tak, rola wychowawcy jest bardzo ważna, ponieważ to on tworzy atmosferę w klasie, wspiera uczniów w trudnych sytuacjach i pomaga rozwiązywać problemy. Wychowawca łączy rolę opiekuna, doradcy i lidera klasy.
Tak, ponieważ wychowawca np. podpisuje dokumenty na wycieczkę.
Tak. Rola wychowawcy jest bardzo ważna, ponieważ wychowawca odgrywa kluczową rolę w rozwoju nie tylko edukacyjnym, ale przede wszystkim emocjonalnym i społecznym uczniów.
Tak, ponieważ klasa nie mogłaby funkcjonować bez wychowawcy.
Na pewno jest bardzo ważna, wychowawca jest tym dorosłym, który zawsze stoi po twojej stronie.
Uczniowie mieli głos i co bardzo budujące jednogłośnie odpowiedzieli: TAK, rola wychowawcy jest ważna. Jedni podeszli do sprawy dość pragmatycznie i wzięli pod uwagę rzeczy formalne, organizacyjne takie jak: wychowawca jako łącznik uczniów z dyrekcją, innymi nauczycielami, wychowawca jako organizator wycieczek, ten, który jest odpowiedzialny, ponieważ składa podpisy na ważnych dokumentach. Inni zwrócili uwagę na wychowawcę jako tego, który stoi za uczniem murem, jest jego opiekunem, ma wpływ na rozwój młodych ludzi, wspiera, pomaga, nie ocenia, jest w pobliżu, aby wyciągnąć pomocną dłoń. Wychowawca to klasowy lider, kluczowa postać w szkolnym życiu danej grupy uczniów. Tak, jest to budujące, ale kładzie to na braki wychowawcy bardzo dużą odpowiedzialność. Idealny wychowawca ma w tym miejscu refleksję. Czy podołam, czy mnie to nie przerośnie? Czasem nie podoła, czasem ta funkcja go przerośnie, popełni błędy, będzie trudno i to nieraz, ale ten wychowawca, czujący zawód, który sobie wybrał, znajdzie swoje gwiazdy, według których się zorientuje i podoła, i już na zawsze pozostanie recydywistą.
![](https://www.instytut-educare.pl/wp-content/uploads/2025/05/Aneta-Motyczynska.png")
Dodaj komentarz